انتشار در ایندیپندنت فارسی

در چند روز گذشته در حالی که ایران در آتش اعتراضات می‌سوخت، مقامات عالی بعضی کشورهای منطقه و جهان در جزیره‌ای در نزدیکی سواحل کشورمان گرد آمده بودند. نشست منطقه‌ای «موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک» از جمعه تا یکشنبه در منامه، پایتخت بحرین، برگزار شد. هیچ مقامی از ایران در این نشست حضور نداشت اما اقدامات ایران در منطقه موضوع اصلی آن بود. چشمگیرترین رویداد منامه شاید موضعی بود که فلورانس پارلی، وزیر دفاع فرانسه،‌ گرفت. او در بیش از دو سالی که در این سمت بوده کمتر خودی نشان داده اما این آخرهفته در خلیج فارس پرچم فرانسه به عنوان قدرتی منطقه‌ای را بلند کرد.

نشست منامه دو ماه پس از یکی از بزرگترین حملات صنعت تاریخ نفت جهان برگزار می‌شد: حملات به تجهیزات نفت سعودی‌ها که حوثی‌های یمن به عهده گرفتند اما واشنگتن و ریاض آن‌ها را کار ایران می‌دانند.

فرانسه در خلیج فارس به دنبال چیست؟

انتشار در ایندیپندنت فارسی

سیاست اسرائیل این‌روزها از سریال‌هایی مثل «خانه پوشالی» هم پرماجراتر است. در سال جاری تا کنون دو انتخابات برگزار شده است، اما هیچ حزب و ائتلافی قادر به تشکیل دولت نبوده است و در نتیجه، همچنان نتانیاهو به عنوان صدر دولت موقت، مصدر کار است. چند روز پیش، فرصتِ بنی گانتز، رهبر حزب اپوزیسیون «آبی و سفید»، برای تشکیل دولت از میان احزاب موجود در پارلمان نیز تمام شد.

روز پنجشنبه دادستان کل اسرائیل، آویخای مندلبیلت، خبر مهمی را اعلام کرد. او نتانیاهو را رسما در سه پرونده به رشوه گرفتن، جعل مالی و نقض اعتماد متهم کرد. آقای مندلبیلت را خود نتانیاهو منصوب کرده است، اما استقلال روند قضایی در اسرائیل تا حدی است که او اکنون روند پایین کشیدن رئیس خود را آغاز کرده است. مندلیبلت گفته است که برای این بیانیه منتظر پایان فرصت گانتز برای تشکیل دولت شده بوده است تا انگ دخالت سیاسی نخورد. او البته قبلا در ماه اکتبر تصمیم خود را در این زمینه اعلام کرده بود، اما مطابق قانون، ابتدا باید جلسه‌ای مقدماتی در آن ماه برگزار می‌شد. در طول چهار جلسه پیش‌محاکمه، وکلای نتانیاهو موفق نشدند دادستانی را قانع به کنار گذاشتن آن پرونده کنند.

اسرائیل: نبرد نتانیاهو برای بقا

انتشار در ایندیپندنت فارسی

دیدارهای دیپلماتیک سران کشورها معمولا با کبکبه و دبدبه بسیار برگزار می‌شود. اما در این منطقه خیلی از مهم‌ترین «نشست‌‌ها» در خفا و دور از چشم همگان برگزار می‌شوند. از جمله نشستی که پنج سال پیش در هتلی در ترکیه اتفاق افتاد و جزئيات آن تازه برملا شده‌اند. نشستی بین دو نیروی فراملیتی قدرتمند در منطقه: نیروی قدسِ سپاه پاسداران به رهبری قاسم سلیمانی در یک سو و اخوان مسلمین، سازمان اسلام‌گرای مصری در سوی دیگر. سپاه و اخوان تفاوت‌های بسیاری با یکدیگر دارند. سپاه شیعه است و اخوان، سنی. سپاه همیشه اهل انقلابی‌گری و نظامی‌گری بوده و اخوان در دهه‌های طولانی اخیر بیشتر اهل حرکت‌ با چراغ خاموش و جمع‌کردن تدریجی قدرت. اما شباهت‌های آن‌ها نیز کم نبود. هر چه باشد هر دو اسلام‌گرا بودند.

در یک سالی که محمد مرسی، از رهبران اخوان مسلمین، ریاست‌جمهوری مصر را به عهده داشت (۲۰۱۲ تا ۲۰۱۳) روابط تهران و قاهره از همیشه بهتر بود. مرسی برای نشست کشورهای غیرمتعهد به ایران آمد و مورد استقبال محمود احمدی‌نژاد قرار گرفت. همین‌ها باعث شده بود روزنامه‌های زرد مصر همه از ارتباط پنهانی مرسی و سپاه بگویند. در سال ۲۰۱۳ که مرسی با کودتای سیسی سرنگون شد جای تعجبی نبود که ایران طرف اخوانیِ سرنگون‌شده را بگیرد. حالا یک سال پس از این واقعه نوبت آن بود که معلوم شود جای همکاری بین این دو نیروی قدرتمند در منطقه وجود دارد یا نه؟

طرح مشترک سپاه پاسداران و اخوان ‌المسلمین:‌ دشمنی با عربستان

انتشار در ایندیپندنت فارسی

جنبش‌های اعتراضی مردمی در کشوری مثل ایران که نیروهای سرکوبگر و بی‌رحمی مثل سپاه پاسداران دارد، چگونه می‌توانند به موفقیت برسند؟‌ در ۲۰ سال گذشته بارها شاهد جنبش‌هایی خیابانی بودیم که با سرکوب وسیع به محاق رفته‌اند. از ۱۸ تیر ۱۳۷۸ تا جنبش سبز ۱۳۸۸ تا اعتراضات اقتصادی شهرستان‌ها در دی‌ماه ۱۳۹۶. اعتراضات دی‌ماه ۹۶ اما تفاوتی ماهوی با ۱۸ تیر و جنبش سبز داشتند؛ این‌بار نه دموکراسی‌خواهی که آشفتگی اقتصادی پیش‌برنده حرکت بود و مرکز اعتراضات نه شهرهای اصلی و بزرگ کشور که شهرهای کوچک و بزرگ در سراسر کشور بود. تحقیقات رسانه‌ای نشان داد که همان شهرهایی که مردم در آن قبلا دست به اعتراضات محدود صنفی و اقتصادی زده بودند، در دی‌ماه ۹۶ دست به اعتراضات خشمگین و گسترده زدند؛ به این دلیل ساده که مردم بر اساس نارضایتی‌های موردی اقتصادی به نتیجه‌گیری‌های عمومی‌تر از وضعیت خود و نظام فاسد حاکم بر کشور رسیدند.

این‌بار نیز اعتراضات را نباید فقط به دلیل گرانی بنزین تلقی کرد؛ ریشه این اعتراضات خشم عمومی از سقوط اقتصادی کشور و بی‌آیندگی مردم و نقض کرامت آن‌ها توسط حکومت منفور غیردموکراتیکی است که مملو از فساد و ناکارآمدی است. چنان‌که شعارها نشان می‌دهد اعتراضات بدون‌ شک ماهیت سیاسی دارند و «خواست نهایی‌»شان پایان حکومت جمهوری اسلامی و آیت‌الله خامنه‌ای است. خامنه‌ای چنان تمام قدرت را در دستان خود متمرکز کرده و دستگاه‌های مختلف جمهوری اسلامی را بی‌معنی کرده که عملا به جز هدف گرفتن حکومت او چاره‌ای برای مردم باقی نمانده است. به‌خصوص در شرایطی که حتی شهامت پذیرش مسئولیت تصمیماتش را ندارد و رو به روی مردم گرفتن تصمیم در مورد افزایش قیمت بنزین را به گردن بقیه می‌اندازد.

اعتصاب عمومی کارگری، کلید موفقیت جنبش اعتراضی مردم

انتشار در ایندیپندنت فارسی

هم‌نوایی اعتراضات جهانی بالاخره به ایران هم رسید. تصمیم مشترک سه قوه جمهوری اسلامی برای سه برابر کردن قیمت بنزین، به واکنش بلافاصله مردم منجر شد. اعتراض‌های جسته و گریخته به سرعت گسترش یافت. تا زمان نوشتن این خطوط، بیش از پنجاه شهر ایران شاهد حرکت‌های اعتراضی بوده‌اند و در جریان آن‌ها، چندین نفر کشته شده‌اند. فعالان حرکت‌های اجتماعی، در حال تایید تعداد و اسامی کشته‌شدگان هستند. به تخمین «ایندپندنت فارسی» بین ۱۰ تا ۱۵ نفر در شهرهای مختلف کشور کشته شده‌اند.

طبیعی است که این اعتراضات، بلافاصله با اعتراضات اخیر دو کشور منطقه، لبنان و عراق، مقایسه شوند. وجه مشترک لبنان و عراق، برقرار بودن نظام رسمی تقسیم قدرت بر مبنای تفکیک قومی- مذهبی است و دقیقا همین نظام است که مردمِ معترض به فساد اقتصادی و وضع سخیف خدمات دولتی، آن را هدف گرفته‌اند. ناکارآمدی اقتصاد و دولت، دلیل اصلی جنبش‌های اعتراضی لبنان و عراق است. طبیعی است که مردم، این ناکارآمدی را نشانه نظام سیاسی‌ای بدانند که علیرغم برقراری انتخابات دموکراتیک، به‌گونه‌ای تنظیم شده است که بخش اصلی قدرت در آن، در اختیار زعمای قومی- مذهبی باشد. دیگر وجه مشترک عراق و لبنان، قدرت نیروهای جمهوری اسلامی در این دو کشور است. ایران به‌ویژه نفوذ بالایی در عراق دارد و قدرت خود را از طریق شبه‌نظامیان شیعه وفادار به خود و احزابی که از تهران حمایت و هدایت می‌شوند، اعمال می‌کند. در لبنان، حزب‌الله توسط جمهوری اسلامی ایران بنیانگذاری شده است و به‌خصوص تحت رهبری حسن نصرالله، مستقیما از تهران خط می‌گیرد. حزب‌الله با عدم حمایت از خواست تظاهرات‌کنندگان مبنی بر استعفای دولت و سپس حمله به اردوی مردمی و زخمی کردن آن‌ها، موضع خود را نشان داده است. سخن‌گویان جمهوری اسلامی نیز با استفاده از تاکتیک‌های قدیمی و نخ‌نمای خود، اعتراضات را کار دولت‌های خارجی دانسته‌اند.

شباهت‌ها و تفاوت‌های اعتراضات در ایران و کشورهای عربی

انتشار در ایندیپندنت فارسی

ابرهای سیاه جنگ و درگیری بار دیگر بر فراز اسرائيل و فلسطین چرخ می‌زنند. روز سه‌شنبه پس از آن‌که اسرائیل در ساعت چهار صبح دست به کشتن بها ابوالعطا از فرماندهان نظامی گروه «جهاد اسلامی فلسطین» زد، این گروه بیش از ۲۰۰ راکت به سوی اسرائیل پرتاب کرد. اسرائیل نیز در مقابل بار دیگر به نوار غزه حمله کرده و این حملات دست‌کم هشت کشته و ده‌ها زخمی بر جای گذاشته است. نیکولای ملادنوف، هماهنگ‌کننده ویژه سازمان ملل برای صلح خاورمیانه، به سرعت عازم قاهره شده است تا به خواباندن غائله کمک کند.

اما دلایل این درگیری بین اسرائیل و «جهاد اسلامی فلسطین» که مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران است چیست؟

چرا اسرائیل و جهاد اسلامی فلسطین درگیر شده‌اند؟

انتشار در ایندیپندنت فارسی

ماجرای گروگان‌گیری در سفارت آمریکا همچون چشمه‌ای بی‌پایان از سیاست و تاریخ و درام می‌ماند. هر چه زمان می‌گذرد تاریخ‌دانان به زوایای جدیدی از آن توجه می‌کنند و جایگاه تاریخی آن نسبت به تحولات روز مدام عوض می‌شود.

این‌بار یکی از مهم‌ترین مستندسازان جهان به سراغ ماجرای گروگان‌گیری آمده و فیلم جدیدی در مورد آن ساخته است. باربارا کوپل، مستندساز ۷۳ ساله آمریکایی که تا بحال دو بار بخاطر مستندهای سبک وریته خود راجع به اعتصاب‌های کارگری در آمریکا برنده جایزه اسکار شده، با «صحرای یک» به این رویداد مهم تاریخ ایران و آمریکا پرداخته است.

مستند جدید و پرسش‌های اخلاقی از گروگان‌گیرهای سیزده آبان

انتشار در ایندیپندنت فارسی

عکس بلند کردن هنگام سخنرانی در سازمان ملل را در سال‌های اخیر بیشتر با بنیامین نتانیاهو تداعی کرده‌ایم. اما دو هفته پیش که نخست‌وزیر اسرائیل به‌خاطر مخمصه سیاسی-قضائی خودش به نیویورک نیامد، هولناک‌ترین تصویر را رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، بلند کرد. اردوغان گفت کشورش می‌خواهد «راهروی صلحی با عمق ۳۰ کیلومتر و ۴۸۰ کیلومتر در سوریه بر پا کند تا جامعه بین‌المللی بتواند دو میلیون سوری را آن‌جا اسکان دهد.» این حرف به معنای یورش ترکیه برای سرنگونی حکومت خودمختار «رژاوا» است — یعنی مناطق تحت تسلط «نیروهای دموکراتیک سوریه»، گروهی که بنیان اش را کردها تشکیل می‌دهند و با حمایت نظامی آمریکا نقش عمده‌ای در شکست داعش داشته است.

اردوغان البته مدت‌ها است رژاوا را به حمله نظامی تهدید می‌کند، اما آن‌چه گفته‌های این دفعه او را خطرناک‌تر می‌کند، همگامی آن‌ها با اقدامات واشنگتن است. دونالد ترامپ، همتای آمریکایی اردوغان، روز گذشته اعلام کرد آمریکا نیروهایش را از شمال سوریه خارج می‌کند؛ آیا این یک خیانت دیگر از سوی آمریکا علیه یکی از مطمئن‌ترین متحدین خود در جدال علیه داعش است؟ از آن‌جا که امروز (چهارشنبه) مصادف با بیستمین و یکمین سالگرد اخراج عبدالله اوجالان، رهبر کردهای ترکیه است، انتظار می‌رود ترکیه در این روز حمله خود به رژاوا را آغاز کند. اعتراضات وسیعی که از دیروز در آمریکا و سایر کشورها نسبت به این اقدام ترامپ انجام شده این امید را ایجاد می‌کند که شاید ترامپ (که در دسامبر نیز صحبت از بیرون کشیدن نیروهای آمریکا کرده بود) تجدید نظر کند.

«رژاوا» در خطر نابودی به دست ترکیه

انتشار در ایندیپندنت فارسی

ایران امروز اعلام کرد، چرخ‌هایی که حرکت‌شان کند شده بود، دوباره مثل سابق می‌چرخند. البته نه چرخ‌های اقتصاد ایران، چنان‌که حسن روحانی روزی وعده می‌داد؛ که چرخ‌های برنامه هسته‌ای کشورمان. بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی،‌ امروز در نشست خبری تایید کرد که ایران غنی‌سازی اورانیوم در نطنز را از سطح ۳/۶۷ درصد مجاز که در برجام آمده است، فراتر برده است و به حدود پنج درصد رسانده است. او گفت، ایران ظرفیت غنی‌سازی «پنج درصد، بیست درصد، شصت درصد»‌ و حتی بالاتر را هم دارد. ایران روز پنجشنبه نیز به نیروگاه فردو در نزدیکی قم، گاز تزریق کرده بود.

آیا این اقدامات به معنی قصد ایران برای خروج از برجام است؟

چرخ‌ها دوباره می‌چرخند: پرده بعدی درامِ هسته‌ای ایران کدام است؟

انتشار در ایندیپندنت فارسی

چهل سال پیش بود که دانشجویان انقلابی با حمله به سفارت آمریکا برگ جدیدی در تاریخ ایران رقم زدند. این حرکت چند جوان، البته می‌توانست سریع حل و فصل شود، اما آیت‌آلله خمینی، رهبر وقت جمهوری اسلامی، تمام‌قد پشت آن ایستاد تا تاریخ دگرگون شود. دولت موقتِ مهدی بازرگان استعفا داد و عروج خمینیسم آغاز شد. به قول حمید دباشی، «حواس مردم،پرت گروگان‌گیری ۷۰ آمریکایی شد،کل فرهنگ سیاسی مارا با تفکر فقهی به گروگان گرفتند.»‌ (گفت‌وگوی نگارنده با دباشی، دسامبر ۲۰۰۹، هفته‌نامه «شهروندِ»، چاپ تورنتو).

چهل سال بعد، ایران در حالی در تنگنای صعب‌ترین رویارویی خود با آمریکا قرار گرفته است که اقتصاد کشور، در بحرانی بغرنج گرفتار است. آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، اما به حمایت قاطع از سیاست‌های خود ادامه می‌دهد. او امروز در آستانه مراسم سالیانه ۱۳ آبان که چهل سال است با شعار «مرگ بر آمریکا» برگزار می‌شود، برای جمعی از دانش‌آموزان و دانشجویان سخنرانی کرد. خامنه‌ای گفت، به هیچ وجه حاضر به مذاکره با آمریکا نیست و افزود که ایران «با این روش عقلانی، راه نفوذ مجدد آمریکایی‌ها را می‌بندد، ابهت حقیقی و اقتدار ایران را به جهانیان ثابت می‌کند و ابهت پوشالی طرف مقابل را در دنیا فرو می‌ریزد».

خامنه‌ای: به خارجی‌ها دل نبندید