انتشار در ایندیپندنت فارسی

«فاجعه به تمام معانی این کلمه.»

این توصیف حمد حسن، وزیر بهداشت لبنان از انفجار بزرگی است که طبق آخرین آمار وزارتخانه او تا زمان نوشتن این خطوط (بامداد چهارشنبه تهران) ۷۳ کشته و قریب چهار هزار زخمی بر جای گذاشته است.

حوالی ساعت شش بعدازظهر به وقت محلی، بیروت، پایتخت لبنان، با سه انفجار پیاپی روبرو شد. از انفجار اولی دود سفیدی بلند شد، از انفجار دومی دودها قرمز رنگ شدند و تصاویر نشان می‌دهد که برخی مواد منفجره درگیر بودند تا این‌که انفجار مهیب سوم از راه رسید و عظمت و شکلش همه‌مان را یاد یک چیز انداخت: انفجار هسته‌ای.

چرنوبیل بر کرانه مدیترانه: ساعت فاجعه در لبنان

انتشار در ایندیپندنت فارسی

قریب نیم قرن پیش بود که رئیس‌ جمهوری وقت آمریکا، ریچارد نیکسون، به شاید مهم‌ترین اقدام واشنگتن در عصر جنگ سرد دست زد: آشتی با جمهوری خلق چین. چین نه تنها پرجمعیت‌ترین کشور جهان، که رهبر بخش مهمی از جنبش کمونیستی جهانی بود. جنگ سرد، نبردی جهانی بین سرمایه‌داری و «سوسیالیسم واقعا موجود» بلوک شرق بود که دو قطب آن را به ترتیب آمریکا و شوروی رهبری می‌کردند. اما چین در دهه ۱۹۶۰ راه خود را از شوروی جدا کرد و به شدت به آن نظام حمله کرد. نیکسون به همراه متفکر زبده دیپلماتیکش، هنری کیسینجر، مشاور امنیت ملی وقت، با استفاده از آن فرصت، جبهه‌ای جدید در جنگ سرد گشود. چینِ کمونیستی حالا به آمریکا پیوست تا با هم علیه شوروی نبرد کنند. در نیم قرنی که از آن تصمیم می‌گذرد، رابطه آمریکا و چین فراز و فرودهایی داشته است؛ به‌خصوص پس از پایان جنگ سرد که همراه با پایان نظام اقتصادی سوسیالیستی در چین نیز بود. چین در این سال‌ها به خیره‌کننده‌ترین رشد اقتصادی تاریخ بشر دست یافته است. سهم این کشور از اقتصاد جهانی در سال ۱۹۸۰ حدود ۲ درصد بود. در طول چهل سال، این سهم اکنون به ۲۰ درصد رسیده است تا چین پس از آمریکا دومین اقتصاد بزرگ جهان باشد. قدرتِ خیزان چین طبیعتا خالی از تنش با آمریکا و متحدانش در نظام جهانی نبوده است.

آمریکا در رویارویی با چینِ «فرانکنشتاین»

انتشار در ایندیپندنت فارسی

سپتامبر ۱۹۶۹،‌ رباط، پایتخت مراکش.

رهبران بیست و چهار کشور اسلامی گرد آمده بودند تا در پاسخ به سانحه آتش گرفتن مسجد الاقصی در بیت‌المقدس، سازمانی جدید برای همبستگی دولت‌های جهان اسلام پدید آورند: سازمان کنفرانس اسلامی.

در آن زمان هیچ کس نمی‌دانست که یک آشنایی مهم در این دیدار صورت می‌گیرد؛ آشنایی محمدرضا شاه پهلوی با انور سادات که به عنوان نماینده مصر به رباط آمده بود.

پادشاهان (شاه ایران، ملک حسن از مراکش، و ملک فیصل از عربستان سعودی) مهم‌ترین چهره‌های آن نشست بودند. دولت‌های رادیکال سوریه و عراق آن ‌را به بهانه حضور رهبران کشورهایی همچون ایران و ترکیه که با اسرائيل رابطه داشتند، تحریم کرده بودند.

قاهره، شهری که میزبان آخرین پادشاه ایران شد

انتشار در ایندیپندنت فارسی

دو سال پیش بود که ایلهان عمر و رشیده طلیب تاریخ‌ساز شدند. این دو زن به ترتیب ۳۷ و ۴۳ ساله با راه یافتن به مجلس نمایندگان آمریکا اولین زنان مسلمانی شدند که وارد قوه مقننه آمریکا می‌شوند. حالا اما هر دوی آن‌ها در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات با رقبایی جدی مواجه هستند. آیا امکان دارد شکست بخورند و به همین زودی کنار زده شوند؟

نمایندگان مسلمانِ ضد ترامپ در چالش انتخاباتی درون‌حزبی

انتشار در ایندیپندنت فارسی

چه چیزی جمهوری اسلامی ایران را تا این اندازه علاقمند به جمهوری خلق چین کرده است؟ علت گسترش ارتباطات نظامی و اقتصادی و حالا مذاکره برای امضای برنامه‌‌ای برای همکاری‌ جامع و گسترده در طول ۲۵ سال آینده چیست؟

در نگاه اول شاید پاسخ به این سوال ساده باشد. گرچه تعهد جمهوری اسلامی به «نه غربی و نه شرقی» بودن است، اما غربی‌ستیزی آن همیشه چربیده و پس غربی‌ستیزی طبعا باید جمهوری اسلامی را علاقمند به مهمترین ابرقدرت غیرغربی جهان کند.

واقعیت اما این‌جا است که غربی‌ستیزی جمهوری اسلامی موضوعی سرراست نیست. از واقعیت‌های غریب این حاکمیت این است که علیرغم تمام حرف‌های ضدغربی خود همیشه در آرزوی گسترش ارتباطات خود با غرب هم بوده است. مسئولان جمهوری اسلامی به نوعی عقده غرب و غربی دارند. فرزندان آن‌ها صد بار بیشتر در آلمان و بریتانیا و کانادا و آمریکا درس می‌خوانند و کار می‌کنند تا چین و کره شمالی و ونزوئلا و یا حتی جهان اسلام. همین امروز کابینه حسن روحانی پر از آن‌ها است که در آمریکا درس خوانده‌اند و خبری از درس‌خوانده‌های چین نیست.

ایران در درگاه چین: از محور استیصال تا محور استبداد و استثمار

انتشار در ایندیپندنت فارسی

صد و ده روز بیشتر به مهم‌ترین رویداد سیاسی جهان،. انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا، باقی نمانده است. این انتخابات از خیلی نظرها از غیرعادی‌ترین انتخابات‌های تاریخ آمریکا است. از یک سو، کشور در‌گیر‌و‌دار بحران کرونا است، ویروسی که شاید در هیچ کجای دنیا به اندازه آمریکا ضرر به بار نیاورده باشد. از سوی دیگر، با دو نفر از سالمندترین نامزدهای تاریخ آمریکا روبه‌رو هستیم: جو بایدن ۷۷ ساله (که چند روز پس از انتخابات ۷۸ ساله می‌شود)‌ و ترامپ که تازه ۷۴ سالش شده است. ترامپ در زمان آغاز ریاست‌جمهوری ۷۰ سال داشت و با این حساب پیرترین رئیس‌جمهور تاریخ آمریکا در آغاز کار بود (البته رونالد ریگان در آغاز کار با سن ۶۹ سال و یازده ماه و اندی تنها چند ماه جوان‌تر از ترامپ ۲۰۱۷ بود) حالا بایدن اگر انتخاب شود رکورد پیری در کاخ سفید را قریب یک دهه بالا می‌برد. این پیر بودن بایدن البته فقط مساله سن و توانایی‌های جسمی و ذهنی او نیست. این‌را می‌توان نمادی از تفاوت او با بخش مهمی از پایگاه انتخابات دموکرات‌ها دانست که متشکل از جوانان و دانشجویان است. همان‌ها که بیشتر به رقیب اصلی بایدن، برنی سندرز، رای دادند. بزرگ‌ترین کابوس استراتژیست‌های حزب دموکرات این است که این افراد در روز انتخابات نهایی در خانه بمانند و پای صندوق‌های رای نروند.

در سوی مقابل اما ترامپ نیز با شورشی‌های بسیاری از درون حزب خود روبه‌رو است که از عملکرد او و ویژگی‌های شخصی منحصر به فرد و دمدمی مزاجش کلافه شده‌اند. همین است که شاهد تشکیل گروه‌هایی مثل «رای‌دهندگان جمهوری‌خواه علیه ترامپ» هستیم که اخیرا در شبکه فاکس نیوز آگهی پخش کرد. بیل کریستول، روشنفکر مشهور جریان محافظه‌کار، و تیم میلر، از مشاورین سابق جب بوش و جان هانتزمن (به ترتیب فرماندارهای سابق ایالات فلوریدا و یوتا) از چهره‌های شناخته‌شده عضو این گروه هستند. آنتونی اسکاراموچی که مدت کوتاهی مدیر ارتباطات کاخ سفید بود خود گروهی ضدترامپ درست کرده است. گروهی از جمهوری‌خواهان که در زمینه امنیت ملی فعالیت می‌کنند نیز علیه رئیس‌جمهور فعالیت می‌کنند. برخی از کارمندان آخرین رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه، جورج دبلیو بوش، نیز گروهی ضد ترامپ درست کرده‌اند.

جو بایدن پیشتاز نظرسنجی‌ها است؛ اما می‌تواند واقعا پیروز شود؟

انتشار در ایندیپندنت فارسی

انتشار در ایندیپندنت فارسی

مقاله‌ای که جامعه‌ای را تکان داد. این بهترین عنوان برای مقاله‌ای است که پیتر بینارت، نویسنده یهودی آمریکایی، پنجشنبه هفته گذشته در مجله چپ‌گرای «جوئیش کارنتز» آمریکا نوشت. آقای بینارت از چهره‌های شناخته‌شده جریان صهیونیسم لیبرال است؛ یعنی آن‌ها که هم خود را صهیونیست و معتقد به نیاز به وجود دولت یهودیِ اسرائیل می‌دانند و هم گرایش لیبرالی دارند و از این رو خواهان احقاق حقوق فلسطینی‌های مورد تبعیض هستند. بینارت با همین یک مقاله خود (که نسخه کوتاه‌تری از آن هم در روزنامه «نیویورک تایمز» منتشر شد) ولوله‌ای در میان آن‌ها به میان آورد که تحولات جامعه یهودی آمریکا و جریانات روشنفکری اسرائیل را دنبال می‌کنند.

سال‌ها است که یکی از اعتقادات بنیادین طرفداران لیبرال و متمایل به چپ اسرائيل راه‌حل دو دولتی بوده است. این راه‌حلی است که در چند دهه گذشته، پس از پیمان‌های اسلو که در دهه ۱۹۹۰ بین اسرائیل به نخست‌وزیری اسحاق رابین و سازمان آزادی‌بخش فلسطین به رهبری یاسر عرفات امضا شد، مورد اجماع جامعه جهانی است. در کلام هم تمام جامعه جهانی به آن معتقد است، هم اتحادیه عرب، هم رهبری فلسطینی‌ها و هم دولت اسرائیل. حتی بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ نیز در کلام می‌گویند به راه‌حل دو دولتی باور دارند. طبق این راه‌حل تخاصم تاریخی اسرائيل و عرب‌ها این‌گونه حل می‌شود که یک دولت مستقل فلسطینی در کرانه غربی و نوار غزه تشکیل می‌شود و سرزمین تاریخی فلسطین بین این دولت و دولت اسرائيل تقسیم می‌شود: یعنی چیزی شبیه همان طرحی که در سال ۱۹۴۷ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید و یهودی‌ها پذیرفتند و عرب‌ها نه. ساف و عرفات تنها در اواخر دهه ۱۹۸۰ بود که حاضر شدند این «سازش تاریخی» را بپذیرند (تا پیش از آن آن‌ها خواهان تشکیل دولت مستقل فلسطینی در تمام سرزمین تاریخی فلسطین بودند.)

اسرائيل و فلسطین: راه‌حل تک دولتی ممکن است؟‌