برای اولین بار پس از سه سال، نخستوزیر عراق به واشینگتن آمده است.
مصطفی الکاظمی از دیروز در واشینگتن است و امروز با دونالد ترامپ دیدار کرد.
از سه سال قبل که حیدر العبادی، نخستوزیرِ وقت، به آمریکا آمد، این اولین بار است که رئیس دولت بغداد چنین سفری انجام میدهد.
حسن نصرالله، میشل عون و نبیه بری این آخرهفته در میدان شهدای بیروت به دست معترضین لبنانی به دارآویخته شدند. البته، نه به طور واقعی. عروسک مقوایی این سه رهبر بود که لبنانیها در این میدان اصلی شهر پایتخت خود به طور نمادین بالای چوبههای دار نمایشی بردند. این حرکت خبر از اوج خشم مردمی را میدهد که مدتها است درد خود را میدانند، اما هر چه میکنند به درمان نمیرسند.
اینکه انفجار اخیر بیروت دقیقا تقصیر کدام نیرو است، هنوز مشخص نیست. در مقاله قبلی خودم درباره جوانب مختلف قضیه نوشتم. اما مسئول مستقیم هر که باشد، مسئول کلی مشخص است: کل طبقه سیاسی حاکم و نظام فرقهای-مذهبی لبنان. این روزها در لبنان با هر کس که صحبت میکنی، چیزی شبیه این را میگوید: «مجرم تمام کسانی هستند که این همه سال سر کار بودند و راه این حادثه را هموار کردند.» به قول شعار تظاهرات مردمی که در اکتبر سال گذشته آغاز شدند: «کلن یعنی کلن» — «وقتی میگوییم «تمام آنها» منظورمان «تمام آنها» است.»
بیست و نه سال پیش بود که الیوت آبرامز نزد کنگره آمریکا اعتراف کرد، دروغ گفته است. او یکی از مقامات بیشمار دولت رونالد ریگان بود که درگیر باتلاقی شدند که خیالش را هم نمیکردند: «افتضاح ایران-کنترا». داستان پرماجرایی که تاریخدانانی همچون مالکوم برن بالا و پایینش را برملا کردهاند. خلاصهاش این بود که آمریکا در طول جنگ ایران و عراق مخفیانه به جمهوری اسلامی سلاح فروخت تا به آزادی گروگانهایش در لبنان کمک کند و در ضمن پولش را خرج کاری کند که قانون ممنوع کرده بود: کمک به کنتراها، شورشیهای راستگرایی که علیه دولت سوسیالیست نیکاراگوئه میجنگیدند.
نومحافظهکار قدیمی، فرستاده ترامپ به ایران در «سه ماه طلایی»
«فاجعه به تمام معانی این کلمه.»
این توصیف حمد حسن، وزیر بهداشت لبنان از انفجار بزرگی است که طبق آخرین آمار وزارتخانه او تا زمان نوشتن این خطوط (بامداد چهارشنبه تهران) ۷۳ کشته و قریب چهار هزار زخمی بر جای گذاشته است.
حوالی ساعت شش بعدازظهر به وقت محلی، بیروت، پایتخت لبنان، با سه انفجار پیاپی روبرو شد. از انفجار اولی دود سفیدی بلند شد، از انفجار دومی دودها قرمز رنگ شدند و تصاویر نشان میدهد که برخی مواد منفجره درگیر بودند تا اینکه انفجار مهیب سوم از راه رسید و عظمت و شکلش همهمان را یاد یک چیز انداخت: انفجار هستهای.
قریب نیم قرن پیش بود که رئیس جمهوری وقت آمریکا، ریچارد نیکسون، به شاید مهمترین اقدام واشنگتن در عصر جنگ سرد دست زد: آشتی با جمهوری خلق چین. چین نه تنها پرجمعیتترین کشور جهان، که رهبر بخش مهمی از جنبش کمونیستی جهانی بود. جنگ سرد، نبردی جهانی بین سرمایهداری و «سوسیالیسم واقعا موجود» بلوک شرق بود که دو قطب آن را به ترتیب آمریکا و شوروی رهبری میکردند. اما چین در دهه ۱۹۶۰ راه خود را از شوروی جدا کرد و به شدت به آن نظام حمله کرد. نیکسون به همراه متفکر زبده دیپلماتیکش، هنری کیسینجر، مشاور امنیت ملی وقت، با استفاده از آن فرصت، جبههای جدید در جنگ سرد گشود. چینِ کمونیستی حالا به آمریکا پیوست تا با هم علیه شوروی نبرد کنند. در نیم قرنی که از آن تصمیم میگذرد، رابطه آمریکا و چین فراز و فرودهایی داشته است؛ بهخصوص پس از پایان جنگ سرد که همراه با پایان نظام اقتصادی سوسیالیستی در چین نیز بود. چین در این سالها به خیرهکنندهترین رشد اقتصادی تاریخ بشر دست یافته است. سهم این کشور از اقتصاد جهانی در سال ۱۹۸۰ حدود ۲ درصد بود. در طول چهل سال، این سهم اکنون به ۲۰ درصد رسیده است تا چین پس از آمریکا دومین اقتصاد بزرگ جهان باشد. قدرتِ خیزان چین طبیعتا خالی از تنش با آمریکا و متحدانش در نظام جهانی نبوده است.
سپتامبر ۱۹۶۹، رباط، پایتخت مراکش.
رهبران بیست و چهار کشور اسلامی گرد آمده بودند تا در پاسخ به سانحه آتش گرفتن مسجد الاقصی در بیتالمقدس، سازمانی جدید برای همبستگی دولتهای جهان اسلام پدید آورند: سازمان کنفرانس اسلامی.
در آن زمان هیچ کس نمیدانست که یک آشنایی مهم در این دیدار صورت میگیرد؛ آشنایی محمدرضا شاه پهلوی با انور سادات که به عنوان نماینده مصر به رباط آمده بود.
پادشاهان (شاه ایران، ملک حسن از مراکش، و ملک فیصل از عربستان سعودی) مهمترین چهرههای آن نشست بودند. دولتهای رادیکال سوریه و عراق آن را به بهانه حضور رهبران کشورهایی همچون ایران و ترکیه که با اسرائيل رابطه داشتند، تحریم کرده بودند.
دو سال پیش بود که ایلهان عمر و رشیده طلیب تاریخساز شدند. این دو زن به ترتیب ۳۷ و ۴۳ ساله با راه یافتن به مجلس نمایندگان آمریکا اولین زنان مسلمانی شدند که وارد قوه مقننه آمریکا میشوند. حالا اما هر دوی آنها در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات با رقبایی جدی مواجه هستند. آیا امکان دارد شکست بخورند و به همین زودی کنار زده شوند؟
چه چیزی جمهوری اسلامی ایران را تا این اندازه علاقمند به جمهوری خلق چین کرده است؟ علت گسترش ارتباطات نظامی و اقتصادی و حالا مذاکره برای امضای برنامهای برای همکاری جامع و گسترده در طول ۲۵ سال آینده چیست؟
در نگاه اول شاید پاسخ به این سوال ساده باشد. گرچه تعهد جمهوری اسلامی به «نه غربی و نه شرقی» بودن است، اما غربیستیزی آن همیشه چربیده و پس غربیستیزی طبعا باید جمهوری اسلامی را علاقمند به مهمترین ابرقدرت غیرغربی جهان کند.
واقعیت اما اینجا است که غربیستیزی جمهوری اسلامی موضوعی سرراست نیست. از واقعیتهای غریب این حاکمیت این است که علیرغم تمام حرفهای ضدغربی خود همیشه در آرزوی گسترش ارتباطات خود با غرب هم بوده است. مسئولان جمهوری اسلامی به نوعی عقده غرب و غربی دارند. فرزندان آنها صد بار بیشتر در آلمان و بریتانیا و کانادا و آمریکا درس میخوانند و کار میکنند تا چین و کره شمالی و ونزوئلا و یا حتی جهان اسلام. همین امروز کابینه حسن روحانی پر از آنها است که در آمریکا درس خواندهاند و خبری از درسخواندههای چین نیست.
ایران در درگاه چین: از محور استیصال تا محور استبداد و استثمار
صد و ده روز بیشتر به مهمترین رویداد سیاسی جهان،. انتخابات ریاستجمهوری آمریکا، باقی نمانده است. این انتخابات از خیلی نظرها از غیرعادیترین انتخاباتهای تاریخ آمریکا است. از یک سو، کشور درگیرودار بحران کرونا است، ویروسی که شاید در هیچ کجای دنیا به اندازه آمریکا ضرر به بار نیاورده باشد. از سوی دیگر، با دو نفر از سالمندترین نامزدهای تاریخ آمریکا روبهرو هستیم: جو بایدن ۷۷ ساله (که چند روز پس از انتخابات ۷۸ ساله میشود) و ترامپ که تازه ۷۴ سالش شده است. ترامپ در زمان آغاز ریاستجمهوری ۷۰ سال داشت و با این حساب پیرترین رئیسجمهور تاریخ آمریکا در آغاز کار بود (البته رونالد ریگان در آغاز کار با سن ۶۹ سال و یازده ماه و اندی تنها چند ماه جوانتر از ترامپ ۲۰۱۷ بود) حالا بایدن اگر انتخاب شود رکورد پیری در کاخ سفید را قریب یک دهه بالا میبرد. این پیر بودن بایدن البته فقط مساله سن و تواناییهای جسمی و ذهنی او نیست. اینرا میتوان نمادی از تفاوت او با بخش مهمی از پایگاه انتخابات دموکراتها دانست که متشکل از جوانان و دانشجویان است. همانها که بیشتر به رقیب اصلی بایدن، برنی سندرز، رای دادند. بزرگترین کابوس استراتژیستهای حزب دموکرات این است که این افراد در روز انتخابات نهایی در خانه بمانند و پای صندوقهای رای نروند.
در سوی مقابل اما ترامپ نیز با شورشیهای بسیاری از درون حزب خود روبهرو است که از عملکرد او و ویژگیهای شخصی منحصر به فرد و دمدمی مزاجش کلافه شدهاند. همین است که شاهد تشکیل گروههایی مثل «رایدهندگان جمهوریخواه علیه ترامپ» هستیم که اخیرا در شبکه فاکس نیوز آگهی پخش کرد. بیل کریستول، روشنفکر مشهور جریان محافظهکار، و تیم میلر، از مشاورین سابق جب بوش و جان هانتزمن (به ترتیب فرماندارهای سابق ایالات فلوریدا و یوتا) از چهرههای شناختهشده عضو این گروه هستند. آنتونی اسکاراموچی که مدت کوتاهی مدیر ارتباطات کاخ سفید بود خود گروهی ضدترامپ درست کرده است. گروهی از جمهوریخواهان که در زمینه امنیت ملی فعالیت میکنند نیز علیه رئیسجمهور فعالیت میکنند. برخی از کارمندان آخرین رئیسجمهور جمهوریخواه، جورج دبلیو بوش، نیز گروهی ضد ترامپ درست کردهاند.
جو بایدن پیشتاز نظرسنجیها است؛ اما میتواند واقعا پیروز شود؟
There is no shortage of front page-worthy news in Iran these days. The country is in the midst of the worst economic crisis in its history, it is battling a horrendous pandemic, it has weathered a series of mysterious explosions and continues to hang political prisoners, leading to protest and dissent.
But a leading news agency linked to the regime’s Islamic Revolutionary Guards Corps (IRGC) has chosen to run a 1600-word story on a wholly different topic: the online streaming of a children’s animation film, featuring anthropomorphic vegetables and a biblical story taking place in ancient Persia.
Iranian State Media Decries Biblical Animated Film as “Zionist Infiltration”